نيست كه حتما بايد چيزى در واقع و نفس الامر حرام و ممنوع نباشد تا عقاب نداشته باشد ، بلكه بر مطلق عدم المنع مترتب است چه عدم منع واقعى و چه عدم منع ظاهرى كه با اصل و استصحاب درست مىشود و چون عبا استحقاق عقوبت يك چنين خاصيتى دارد ، پس با استصحاب هم قابل اثبات است و آنكه شنيده‌ايد كه اثر عقلى بار نمىشود ، اثر عقلى است كه بر وجود واقعى مستصحب مترتب شود نه بر مطلق الوجود اعمّ از واقعى و ظاهرى كه مبسوطا خواهد آمد . قوله : فتامل : شايد اشاره باشد به فرق ميان آنچه در تنبيه نهم خواهد آمد كه ثبوت لازم مطلق براى وجود اثر شرعى باشد ، نه براى عدم لازم شرعى و ما نحن فيه از اين قبيل است و يا اشاره به اينكه كسى بگويد كه عدم استحقاق عقوبت لازم عدم منع واقعى است نه مطلق عدم المنع . . .